بسیاری از ما در طول زندگی خود بارها با عواقب مدیریت مالی ضعیف مواجه شدهایم. اما برای اینکه کودکان ما با چنین عواقبی مواجه نشوند، باید سواد مالی را از سنین پایین به آنها آموزش دهیم.
تحقیقات نشان میدهند که بسیاری از عادات کودکان تا سن 7 سالگی تثبیت میشوند و آموزش سواد مالی به کودکان و مهارتهای ضروری به آنها کمک میکند که در آینده با مشکلات مالی کمتری دست و پنجه نرم کنند. اما چگونه باید سواد مالی را از سنین پایین به کودکان آموزش داد و اصلا از چه سنی آموزشهای مالی را باید شروع کنیم؟
منظور از سواد مالی چیست؟
منظور از سواد مالی، دانش و مهارتهای مورد نیاز برای اتخاذ تصمیمهای مالی درست است و از پس انداز و سرمایهگذاری گرفته تا شیوه صحیح خرج کردن را شامل میشود. به عبارتی دیگر سواد مالی به معنی درک مفاهیم مالی مانند سود، تورم، ریسک و آشنایی با ابزارهای مالی مانند حسابهای بانکی، کارتهای اعتباری و وام است.
آموزش سواد مالی به کودکان شامل آموزش مهارتها و رفتارهایی میشود که به آنها کمک میکند آینده مالی خود را کنترل کرده و تصمیمات مالی آگاهانه بگیرند و در دام اشتباهات مالی نیفتند.
چرا آموزش سواد مالی به کودکان و نوجوانان اهمیت دارد؟
توجه به آموزش سواد مالی به خصوص در سنین پایین به شکلگیری عادتها و رفتارهای درست مالی کمک میکند. یادگیری مهارتهای مالی تاثیر مثبتی بر آینده کودکان و نوجوانان دارد و ابزاری ضروری برای داشتن پایههای اقتصادی قوی است. مهمترین مزایای آموزش سواد مالی به کودکان شامل موارد زیر میشود:
آگاهی کودکان و نوجوانان از ارزش پول
آگاهی از ارزش پول به کودکان و نوجوانان کمک میکند که هنگام خرج کردن، سرمایهگذاری و پس انداز تصمیماتی منطقی بگیرند. اطلاع از ارزش پول به کودکان یاد میدهد که عاقلانه پول خرج کرده و آینده مالی خود را تضمین کنند.
نیفتادن در دام کلاهبرداریهای مالی
کلاهبرداریهای مالی رایج هستند و حتی با پیشرفت علم نیز روشهای کلاهبرداری تغییر کردهاند. آموزش سواد مالی به کودکان و نوجوانان کمک می کند که اطلاعات بیشتری در رابطه با انواع کلاهبرداریهای مالی به دست آورند و در دام این کلاهبرداریها گرفتار نشوند.
یادگیری به دست آوردن اعتبار مالی
آموزش سواد مالی به کودکان کمک میکند که بیاموزند چگونه باید کارت اعتباری یا وام دریافت کنند و اهمیت بازپرداخت به موقع بدهیها را به آنها نشان میدهد. پرداخت به موقع وامها و تسویه آنها باعث میشود که اعتبار مالی هر فرد برای دریافت وامهای دیگر بالا رود.
چگونه سواد مالی را به کودکان و نوجوانان آموزش دهیم؟
سواد مالی تنها محدود به آگاهی از اصطلاحات اولیه مالی نمیشود، بلکه شامل مهارتهایی مانند پس انداز و سرمایه گذاری میشود. کودکان سریعتر از آنچه ما تصور میکنیم، یاد میگیرند و عادت میکنند. بنابراین به عنوان والد، سرپرست، معلم و… این مسئولیت شماست که سواد مالی را به کودکان یاد بدهید و از سنین پایین، عادتهای مالی درست را پایه گذاری کنید.
موثرترین و در عین حال سادهترین روشهای آموزش سواد مالی به کودکان شامل موارد زیر میشود:
1. در ازای پرداخت پول، از کودکان کار بخواهید
هنگامی که کودکان یاد بگیرند برای دریافت پول باید کار کنند، میآموزند که با دقت بیشتری پول خرج کنند. شما میتوانید در ازای انجام کارهای خانه برای کودکان خود دستمزدی در نظر بگیرید.
بهتر است ماهانه بودجهای را به عنوان پول توجیبی برای کودکان خود در نظر بگیرید و اجازه دهید که آنها تصمیم بگیرند چه چیزی باید بخرند و چقدر باید برای خرید وسایل مورد نیاز خود هزینه کنند. به این ترتیب نحوه بودجهبندی را یاد میگیرند.
2. یادداشت برداری هزینهها و محاسبات را به کودک خود یاد دهید
برای آموزش سواد مالی به کودکان و نوجوانان از آنها بخواهید که تمامی خرجهای خود را یادداشت کنند. در پایان هر هفته یادداشتهای کودک را بررسی کرده و به او گوشزد کنید که با خرجهای غیرضروری، بودجه ماهانه او به سرعت تمام میشود. با این کار یادداشت برداری از هزینهها به عادت اصلی کودکتان تبدیل میشود.
3. هدف گذاری مالی و پس انداز را به کودکان بیاموزید
در قدم اول از کودک خود بخواهید که خواستهها و نیازش را با شما در میان بگذارد و به او بگویید که برای دستیابی به این خواستهها، به طور مثال خرید اسباب بازی گران قیمت، باید پس انداز کند.
به آنها یاد دهید که باید پول خود را پس انداز کنند تا بتوانند بعدها وسایلی که دوست دارند را بخرند. از آنها بخواهید که مبلغی را که دوست دارند پس انداز کنند، به شما بدهند و شما هم این مبالغ را برای آنها نگهداری کنید. به آنها بگویید که شما هم برای خرید خودرو پس انداز کردهاید؛ کودکان به دقت رفتارهای شما را زیر نظر دارند و از شما الگوبرداری میکنند.
4. کودکان را با دنیای واقعی و شیوه کسب درآمد آشنا کنید
برای آموزش سواد مالی به کودکان آنها را همراه خود به بازار و فروشگاه، بانک و مکانهای مختلف ببرید و در مورد مشاغل مختلف با آنها صحبت کنید. اطلاعات پایهای در مورد دستمزد و شیوه پرداخت حقوق را به کودکان آموزش دهید و آنها را کمی بیشتر با دنیای واقعی آشنا کنید.
5. خرید اقلام را به کلاس درس تبدیل کنید
خرید مواد غذایی از فروشگاهها نه تنها برای کودکان جذاب و سرگرمکننده است، بلکه میتوانند چیزهای زیادی یاد بگیرند. برای این کار از کودک خود بخواهید فهرستی از اقلام مورد نیاز و ضروری را آماده کند. در حین خرید از بازار، آنها را با نرخ اقلام مختلف آشنا کنید.
مقیاسها و واحدهای اندازهگیری مختلف مانند گرم، کیلوگرم، متر و… را به کودک خود بیاموزید. نحوه کارت کشیدن و حتی پرداخت نقدی، پیدا کردن قیمت اقلام و چگونگی محاسبه تخفیف را به او آموزش دهید.
6. حساب بانکی برای کودک خود باز کنید
باز کردن حساب بانکی و در نظر گرفتن آزادی مالی برای کودک کمک می کند که یاد بگیرد چگونه برای هزینهها و درآمد خود برنامهریزی کند. اگر کودکتان موفق به جمع آوری پس اندازی برای خود شد، او را تشویق کنید تا به این ترتیب صبور بودن را به کودکتان یاد بدهید.
7. سواد مالی را در قالب بازی به کودک بیاموزید
آموزش سواد مالی به کودکان و نوجوانان باید سرگرمکننده و جذاب باشد. بهتر است مفاهیم مالی را به کمک بازیهای سرگرم کننده مانند مونوپولی به کودک یاد دهید تا نکات ضروری در مورد مدیریت پول، برنامهریزی مالی، مذاکره و برنامهریزی شغلی را بیاموزد.
بازی و سرگرمی کمک میکند که کودکان مفاهیم سختی مانند پس انداز، سرمایه گذاری در بورس، املاک و… را به شکلی سادهتر بیاموزند.
از چه سنی آموزش سواد مالی به کودکان را شروع کنیم؟
کودکان معمولا از سه سالگی میتوانند مفاهیم اولیه مالی را درک کنند و در هفت سالگی بسیاری از عادتهای مالی آنها ثبیت میشود. بنابراین بهتر است آموزش سواد مالی به کودکان را از سنین پایینتر شروع کنیم.
