با افزایش سن، دایره دوستان و آشنایان ما کوچک و کوچکتر شده و همین موضوع باعث میشود که تعاملات اجتماعی کمتری داشته و در نتیجه بیشتر احساس تنهایی کنیم. این موضوع به ویژه در مورد سالمندان صدق میکند. حتی سازمان جهانی بهداشت نیز در خصوص گسترش انزوای اجتماعی در میان سالمندان و تاثیر آن بر سلامت جسمی و روانی این افراد ابراز نگرانی کرده است.
در اینجاست که نقش حمایتهای اجتماعی از سالمندان پررنگ میشود. هر یک از ما میتوانیم سهمی در حمایت اجتماعی از سالمندانی که میشناسیم داشته باشیم. اما اهمیت حمایت اجتماعی از سالمندان چیست و چگونه باید این کار را انجام دهیم؟
منظور از حمایت اجتماعی از سالمندان چیست؟
منظور از حمایت اجتماعی از سالمندان ایجاد شبکه اجتماعی است که به واسطه آن سالمندان بتوانند با جامعه، خانواده، دوستان و آشنایان خود ارتباط برقرار کنند. فعالیتهای گروهی و دسته جمعی یکی از این راهکارهاست.
از جمله فواید حمایت اجتماعی از سالمندان میتوان به بهبود سلامت روان، کاهش استرس و داشتن زندگی شادتر و رضایتبخشتر اشاره کرد. اغلب ما در مورد خطرات چاقی یا سیگار به وفور شنیدهایم، اما تنهایی و انزوای اجتماعی به اندازه چاقی یا کشیدن سیگار خطرناک است.
تنهایی ممکن است خطرات زیادی برای سلامت روان ما داشته باشد و باعث افسردگی، اضطراب و افزایش خطر خودکشی شود. مطالعات نشان دادهاند که تنهایی و انزوای اجتماعی یا حتی روابط اجتماعی ضعیف با افزایش خطر ابتلا به موارد زیر مرتبط است:
مرگ زودرس
زوال عقل
بیماری های قلبی
سکته
چرا حمایت اجتماعی از سالمندان مهم است؟
نگهداری از سالمندان را میتوان به نگهداری از گیاهی حساس تشبیه کرد. این افراد به توجه، مراقبت مداوم و محیطی برای رشد و شکوفایی نیاز دارند. به هر حال نیازهای اجتماعی چیزی فراتر از تعاملات انسانی اولیه هستند؛ نیازهای اجتماعی بر سلامت جسمی و ثابت عاطفی تاثیر می گذارند.
مهمترین دلایل اهمیت حمایت اجتماعی از سالمندان عبارتند از:
کمک به سلامت سالمندان با حمایت اجتماعی
شاید کمتر کسی باور کند که یک گفتگوی دوستانه یا تماس تلفنی دلگرمکننده فوایدی مشابه یک وعده غذایی سالم یا پیادهروی سریع را داشته باشد؛ اما این موضوع حقیقت دارد. تحقیقات نشان میدهند که تعامل اجتماعی نقش پررنگی در کاهش خطر زوال شناختی در سالمندان دارد.
با وجود تعاملات اجتماعی شاهد تغییرات مثبت در عملکرد شناختی عصبی، کاهش استرس و افزایش مشارکت اجتماعی خواهیم بود. اما مزایای حمایت اجتماعی از سالمندان تنها به این موارد ختم نمیشود.
بهبود روابط اجتماعی باعث بهبود سلامت روان و افزایش طول عمر شده و هر کدام از این موارد به نوبه خود از مشکلات مرتبط با سلامت جسمانی پیشگیری میکنند.
کمک به سلامت عاطفی سالمندان با حمایت اجتماعی
ارتباطات عاطفی نیازهای اصلی همه ما انسانها هستند. این عواطف هستند که به زندگی ما رنگ میدهند، به قلب ما گرما میبخشند و به روح ما آرامش میدهند. این موضوع در مورد سالمندان به داشتن روابط معنادار و تعاملات اجتماعی منظم بستگی دارد.
تقویت ارتباط با دیگران، احساس مفید بودن و ارزشمندی و داشتن احساس استقلال برای حفظ سلامت عاطفی سالمندان بسیار مهم است و ما می توانیم این احساسات را به سالمندان منتقل کنیم.
کمک به حفظ مستقل سالمندان با حمایت اجتماعی
مستقل بودن به خصوص در دوره پیری، موضوع حیاتی است که به سالمندان اجازه میدهد وقار و عزت نفس را حفظ کنند. هر چه سن ما بیشتر میشود، توانایی ما نیز به همان نسبت برای داشتن استقلال در زندگی افزایش می یابد. استقلال نه تنها اعتماد به نفس ما را افزایش می دهد، بلکه به حفظ سلامت و رفاه کلی ما کمک می کند.
اما اگر استقلال در سالمندان به خطر بیفتد، چه اتفاقی رخ میدهد؟ پیامدهای به خطر افتادن استقلال در سالمندان شامل موارد زیر میشود:
کاهش رضایت آنها از ارتباط با دیگران
کاهش اعتماد به نفس
کاهش کیفیت زندگی
بنابراین بسیار مهم است که هر یک از ما به کمک یکدیگر محیطی فراهم کنیم که استقلال سالمندان حفظ شود تا آنها نیز زندگی پرمعناتری داشته باشند.
چه روش هایی برای حمایت اجتماعی از سالمندان وجود دارد؟
حالا که با نقش حمایت اجتماعی از سالمندان در حفظ سلامت جسم و روان آنها آشنا شدیم، وقت آن رسیده که بررسی کنیم نقش هر یک از ما در حمایت از سالمندان چیست.
در وهله اول ترویج فعالیتهای اجتماعی برای سالمندان بسیار مهم است. فناوری و شبکههای اجتماعی نیز در این زمینه به کمک ما آمدهاند. شبکههای اجتماعی این فرصت را فراهم کردهاند که شکاف ارتباطی بین سالمندان و عزیزانشان پر شود.
خانواده، دوستان و آشنایان در برآوردن نیازهای اجتماعی سالمندان نقش مهمی دارند. از جمله کارهایی که هر یک از ما میتوانیم برای حمایت از سالمندان انجام دهیم، عبارتند از:
حفظ ارتباط منظم
حمایت عاطفی از سالمندان
همراهی سالمندان
کمک به انجام کارهای روزانه
سایر اقداماتی که میتوان در راستای حمایت اجتماعی از سالمندان انجام داد، عبارتند از:
تشویق سالمندان به فعالیت های اجتماعی
جذابیت فعالیتهای اجتماعی در تنوع و انعطافپذیری آنهاست. از گروه های دوستدار ورزش و طبیعت گرفته تا بحث در مورد کتاب و فلسفه از جمله فعالیتهایی است که سالمندان میتوانند در آنها مشارکت داشته باشند.
شرکت در فعالیتهای اجتماعی چیزی فراتر از سرگرمی صرف است. این فعالیتها با تقویت تعاملات اجتماعی به حفظ سلامت و رفاه سالمندان کمک میکنند. سالمندان میتوانند با حضور در فعالیتهای اجتماعی با همسن و سالان خود صحبت کنند و حس رضایت آنها از زندگی بیشتر شود.
استفاده از فناوری های دیجیتال
در عصری زندگی میکنیم که فناوری اصلی ضروری برای تامین نیازهای اجتماعی سالمندان است. از تماسهای ویدیویی گرفته تا چت در رسانههای اجتماعی همگی به کمک سالمندان آمدهاند. اگرچه استفاده از فناوریهای نوین برای سالمندان ممکن است دلهرهآور به نظر برسد، اما میتوانیم به آنها روش استفاده از پلتفرم های مختلف مانند اسکایپ و واتساپ یاد بدهیم.
حمایت خانواده و دوستان از سالمندان
خانواده و دوستان نقش غیرقابل انکاری در حمایت اجتماعی از سالمندان دارند. از حمایت عاطفی گرفته تا کمک به انجام کارهای روزانه از جمله کارهایی است که می توانیم برای کمک به رفاه سالمندان انجام دهیم.
مطالعات نشان دادهاند که مشارکت و همراهی خانواده و دوستان نقش پر رنگی در افزایش کیفیت زندگی سالمندان و شادی آنها دارد. اما هر یک از ما چگونه میتوانیم از سالمندانی که میشناسیم حمایت کنیم؟
برنامهریزی برای داشتن بازدیدهای منظم
هماهنگی برای مراقبت از سالمندان
حمایت عاطفی از سالمندان